Skiduim: behandeling met spalk of na een operatie

U bent gevallen, de duim klapte opzij en sindsdien doet knijpen pijn. Een sleutel omdraaien of een pot openen lukt niet meer zoals het hoort. Dat past bij een skiduim.

Het onderste duimgewricht is het gewricht bij de knokkel, waar de duim aan de hand vastzit. Aan beide zijkanten zit een stevige band die het gewricht op zijn plaats houdt. De band aan de binnenkant, de kant van de wijsvinger, heet in vaktaal het ulnaire collaterale ligament, afgekort UCL. Daarom leest u ook wel UCL-letsel of gescheurde duimband.

Die band vangt de kracht op als u iets tussen duim en wijsvinger klemt. Is hij opgerekt of gescheurd, dan wijkt de duim bij knijpen naar buiten. De ernst loopt uiteen: verrekt, deels gescheurd of helemaal door. Hoe de duim gebouwd is, leest u bij anatomie van de duim.

De band scheurt als de duim met kracht van de hand af wordt geduwd, verder dan het gewricht toelaat.

Vallen met een skistok in de hand

De naam komt van de piste. Wie valt met de stok nog in de hand, landt met de duim over het handvat. De stok werkt als hefboom en wrikt de duim naar buiten. Het hoort bij de bekendste handletsels van de wintersport.

Balsport, fietsen en een val thuis

U hoeft er niet voor naar de bergen. Een bal tegen de duim bij keepen, handbal of volleybal geeft hetzelfde letsel. Dat geldt ook voor een val met de hand aan het fietsstuur of opvangen op een uitgestoken hand. Judo en hockey leveren het eveneens geregeld op.

Langzaam opgerekt

Soms scheurt de band niet in één keer, maar rekt hij in jaren uit door steeds dezelfde zijwaartse kracht. Van oudsher heet dat de jachtopzienersduim. De klacht is dan vooral een slappe, vermoeide duim bij knijpen.

De handtherapeut vraagt hoe u viel en wat nu niet lukt. Daarna bekijkt hij de zwelling en voelt hij waar de pijn precies zit. Hij test de stabiliteit door de duim voorzichtig opzij te bewegen, met het gewricht gestrekt en licht gebogen. Dat vergelijkt hij met uw andere duim.

Klapt het gewricht duidelijk verder open dan aan de gezonde kant, of ontbreekt een stevige stop aan het eind? Dan is de band waarschijnlijk helemaal door. Kort na de val kan pijn het testen lastig maken. Dan herhaalt hij het onderzoek na enkele dagen.

Bij verdenking op een volledige scheur of een afgebroken stukje bot is beeldvorming nodig. De arts laat dan een röntgenfoto maken, en zo nodig een aanvullende scan. De handtherapeut zegt het u als hij dat nodig vindt.

Eén situatie verdient uitleg. Bij een volledige scheur kan het uiteinde van de band omklappen en boven op een peesblad komen te liggen. De band kan dan niet meer tegen het bot aangroeien. Dit heet een Stener-laesie en vraagt vrijwel altijd een operatie.

Is de band verrekt of deels gescheurd en is het gewricht stabiel, dan geneest een skiduim doorgaans zonder operatie. De band heeft eerst rust nodig in de goede stand, en daarna opbouw.

Victor Haasjes maakt een duimspalk op maat die het onderste duimgewricht omsluit en zijwaartse beweging tegenhoudt. De pols blijft meestal vrij, het bovenste duimgewricht vaak ook. U kunt de hand daardoor blijven gebruiken voor licht werk.

Het schema geeft gangbare richttijden. Bij een lichte verrekking kan het korter. Bij een grotere scheur blijft de spalk eerder zes weken voltijds om.

Na een operatie van de duimband

Bij een volledige scheur met een instabiel gewricht, een Stener-laesie of een verplaatst botstukje bespreekt de handchirurg een operatie. Hij hecht de band terug op het bot, vaak met een klein ankertje. Dat gaat het best in de eerste weken na het ongeval. De beslissing ligt bij de arts en bij u.

Na de ingreep zit de duim gewoonlijk vier tot zes weken in gips of een spalk. Het protocol van uw chirurg bepaalt wanneer u mag beginnen met bewegen. De handtherapie na een operatie bestaat uit een afneembare spalk, littekenbehandeling zodra de wond dicht is en hetzelfde oefenpad als hieronder. Zwaar knijpen en contactsport volgen meestal na ongeveer drie maanden.

Skiduim oefeningen en opbouw naar sport

De volgorde is steeds: eerst bewegen, dan kracht, dan sport. In elke fase geldt dat niets de duim naar buiten mag duwen.

Fase één: soepel maken

Buig de duim rustig naar de basis van de pink en strek hem weer. Tik daarna met de duimtop elke vingertop aan. Tien herhalingen, vier keer per dag. Een trekkend gevoel mag, scherpe pijn aan de binnenkant niet.

Fase twee: aanspannen zonder beweging

Druk de duim zacht tegen de zijkant van de wijsvinger en houd vijf tellen vast. Het gewricht beweegt niet, de spieren van de duimmuis werken wel. Die spieren steunen de herstelde band van buitenaf.

Fase drie: knijpkracht

1. Knijp met de hele hand in een zachte bal of oefenklei, tien keer.
2. Knijp daarna tussen duimtop en wijsvingertop, eerst licht.
3. Bewaar de sleutelgreep, met de duim krachtig tegen de zijkant van de wijsvinger, tot het laatst.

Fase vier: terug naar sport

Rond tien tot twaalf weken is de band bij de meeste mensen sterk genoeg voor sport. Skiën, keepen en judo hervat u eerst met tape of een dunne sportspalk. Op de piste helpt het om de stok bij een val los te laten. Een lus om de pols maakt dat lastiger.

Vergoeding en afspraak

Handtherapie telt als fysiotherapie en loopt via de aanvullende verzekering. Aan uw eigen risico komt de verzekeraar daarbij niet. Het aantal behandelingen dat u terugkrijgt, staat in de polisvoorwaarden. Meer daarover bij tarieven en vergoeding. Duim verzwikt en na een week nog pijnlijk of slap? U kunt zonder verwijzing een afspraak maken.

Uw behandelaar: Victor Haasjes, fysiotherapeut en handtherapeut bij Handtherapie Hilversum. Tekst bijgewerkt oktober 2026.