Gebroken hand of vinger: herstel met de handtherapeut

Een deur, een bal, een val van de fiets: een hand breekt sneller dan u denkt. De hand telt negentien botten, vijf in de middenhand en veertien in de vingers en de duim. In de pols komen daar acht handwortelbeentjes bij.

Een botbreuk in de hand kan een haarscheurtje zijn, een breuk die netjes blijft staan of een breuk waarbij de delen verschoven zijn. Soms is ook een pees of de huid geraakt. Dat verschil bepaalt de behandeling.

Gebroken middenhandsbeentje

De middenhandsbeentjes lopen van de pols naar de knokkels. Het vaakst breekt het vijfde, aan de kant van de pink, na een klap met de vuist of een val. De knokkel lijkt dan weggezakt en de handrug wordt dik.

Gebroken vinger

Een vinger heeft drie kootjes. Een breuk dicht bij een gewricht maakt de vinger snel stijf. Staat de vinger scheef of schuift hij bij het buigen over de vinger ernaast, dan zet de arts hem eerst recht.

Gebroken duim

De duim heeft twee kootjes en een eigen middenhandsbeentje. De breuk zit vaak onderaan, bij het gewricht waarmee de duim aan de pols vastzit. Dat gewricht maakt knijpen en pakken mogelijk. Een breuk daar wordt daarom nauwkeurig gevolgd en soms vastgezet.

Gebroken scheepsbeentje (scaphoïd)

Het scheepsbeentje is een handwortelbeentje aan de duimkant van de pols. Het breekt bij een val op de uitgestrekte hand en is op de eerste foto niet altijd te zien. Het bot heeft een matige doorbloeding en geneest daardoor traag.

Vingers zijn gemaakt om te glijden. Pezen lopen in nauwe kokers vlak langs het bot, en elk gewrichtje heeft een strak kapsel. Na een breuk zwelt de vinger op. Dat vocht is plakkerig en laat pezen, kapsel en huid aan elkaar kleven.

Staat de vinger daarbij drie of vier weken stil, dan wordt het kapsel korter. Het middelste vingergewricht is het gevoeligst: het blijft graag een beetje krom staan. Ook vingers die niet gebroken zijn, doen mee als ze mee in het gips zitten.

Daarom begint de handtherapeut zo vroeg als de breuk toelaat. Eerst moet de zwelling omlaag: de hand hoog, soms een licht drukverband om de vinger. Daarna bewegen binnen wat veilig is. Elke week eerder scheelt later werk.

Bent u geopereerd, dan hoort het litteken erbij. Masseren en bewegen houden de huid los van de pees eronder.

Begin pas met oefenen als de arts of de handtherapeut het vrijgeeft. Oefen kort en vaak: vijf keer per dag een paar minuten. Lichte rek mag, scherpe pijn niet.

Peesglijden: haak, vuist, dakje

1. Strek de vingers helemaal.
2. Maak een haak: buig alleen de twee bovenste gewrichtjes en houd de knokkels recht.
3. Strek en maak een volle vuist.
4. Strek en maak een dakje: buig alleen de knokkels, de vingers blijven recht.
5. Herhaal de reeks tien keer.

Eén gewricht tegelijk buigen

1. Houd met de andere hand het kootje onder het stijve gewricht vast.
2. Buig alleen dat ene gewricht zo ver het gaat.
3. Houd vijf tellen vast en strek weer.
4. Herhaal tien keer per gewricht.

Duim naar elke vingertop

1. Breng de top van de duim naar de top van de wijsvinger en maak een ronde O.
2. Doe hetzelfde met de middelvinger, de ringvinger en de pink.
3. Schuif de duim daarna langs de pink omlaag naar de handpalm.
4. Maak vijf rondes.

Knijpen en kleine dingen pakken

1. Knijp in een zachte bal of oefendeeg en houd vijf tellen vast.
2. Pak knopen, munten of wasknijpers één voor één op.
3. Doe tien herhalingen en bouw per week op.

Deze laatste oefening komt pas als het bot vast is, meestal na zes tot acht weken. Komt een gewricht thuis niet verder, dan maakt de handtherapeut het met de hand losser. Soms maakt hij een oefenspalk die het gewricht langzaam oprekt.

Aan het eind oefent u wat u in het dagelijks leven mist: schrijven, een overhemd dichtknopen, een sleutel omdraaien. Het programma past bij uw werk en uw sport.