De handtherapeut begint met een rustig onderzoek. Hij vergelijkt beide handen: kleur, temperatuur, omvang, beweging, kracht en wat aanraking doet. Hij vraagt wat u thuis nog met de hand doet. Daarna maakt u samen een plan in kleine stappen. Vijf onderdelen komen daarin terug.
Stapsgewijs belasten
Een hand met CRPS gaat u vanzelf sparen. Begrijpelijk, maar een hand die niet meedoet, wordt stijver en gevoeliger. Daarom bouwt u het gebruik op vanaf een niveau dat u aankunt. Eerst bewegen zonder weerstand, dan lichte voorwerpen pakken, later steunen en kracht.
De stappen liggen vooraf vast. Zo bepaalt het plan het tempo, en niet de pijn van die dag. Een toename van pijn na het oefenen betekent bij CRPS niet dat er iets beschadigd is.
Gewenning aan aanraking
Doet aanraking pijn, dan laat u de huid stap voor stap wennen. U wrijft een paar minuten met een zachte stof over het gevoelige gebied, enkele keren per dag. Gaat dat beter, dan kiest u een ruwere stof: van zijde naar katoen, van badstof naar een borstel. Ook lauw en koel water afwisselen hoort erbij.
Spiegeltherapie en verbeelde bewegingen
Bij CRPS raakt het beeld dat de hersenen van de hand hebben verstoord. Deze training pakt dat aan, zonder de pijnlijke hand te belasten. Ze verloopt in drie fasen.
- Links en rechts herkennen: u bekijkt foto’s van handen en zegt zo snel mogelijk welke hand het is.
- Verbeelde bewegingen: u stelt zich voor dat u de hand beweegt, zonder het echt te doen.
- Spiegeltherapie: de pijnlijke hand ligt achter een spiegel. U beweegt de gezonde hand en kijkt naar het spiegelbeeld, alsof de aangedane hand soepel meedoet.
De onderzoeken hiernaar zijn klein. Een Cochrane-review noemt het bewijs van lage kwaliteit, maar de uitkomsten wijzen op minder pijn en een betere functie. Het kost weinig en heeft nauwelijks nadelen.
Zwelling
Vocht in de hand zit het buigen van de vingers in de weg. Tegen het vocht helpen hoog leggen, de vingers vaak open en dicht bewegen en soms een lichte drukhandschoen of zwachtel. De handtherapeut laat zien hoe u dat thuis doet. Past een spalk in het plan, dan alleen kort en met een duidelijk doel.
Dagelijkse handelingen
Oefenen gebeurt niet alleen in de oefenruimte. U kiest handelingen die voor u tellen: een kopje vasthouden, veters strikken, typen, sturen. Die knipt u op in haalbare stukjes en u gebruikt de hand er elke dag bij. Zo wordt de hand weer een gewoon onderdeel van wat u doet.
Hoe lang duurt CRPS?
Dat is niet te voorspellen, en wie u een termijn belooft, weet meer dan de wetenschap. Het verloop wisselt sterk. Veel mensen merken in het eerste jaar een duidelijke verbetering. Een deel houdt langer klachten, zoals stijfheid, minder kracht of pijn bij kou en zware belasting.
Wat u wel in de hand heeft: vroeg beginnen, de hand blijven gebruiken en de stappen volhouden, ook in een mindere week. De handtherapeut meet om de paar weken beweging, omvang en kracht. Zo ziet u vooruitgang die u in het dagelijks leven nog niet voelt, en stuurt hij bij als het stokt.
Vergoeding en afspraak voor handtherapie bij CRPS
Omdat handtherapie fysiotherapie is, vergoedt de aanvullende verzekering de behandeling. Het eigen risico blijft daarbij onaangeroerd. Het aantal behandelingen dat u vergoed krijgt, leest u in uw polisvoorwaarden. Bij CRPS zijn vaak veel afspraken nodig; kijk daarom vooraf bij tarieven en vergoeding. Komen kan zonder verwijzing. Kies zelf een moment via afspraak maken.
Uw behandelaar: Victor Haasjes, fysiotherapeut en handtherapeut bij Handtherapie Hilversum. Tekst bijgewerkt oktober 2026.
